1^e druk: oktober 1982, uitgeverij De Harmonie

1 Inhoud en Structuur

Het boek bestaat uit zes delen, met in totaal 24 getitelde hoofdstukken.

Deel I

De ik-figuur heet Jan Montyn. Hij vertelt in Laos aan een gedeserteerde kolonel wat hij zoal doet: etsen in Frankrijk en kindertransporten uit oorlogsgebieden in Indochina begeleiden naar het westen. Volgens Montyn is de kolonel een van die mensen die je herkent aan hun blik: rusteloos en gekweld, ze hebben het oorlogsleed aan het front gezien, waar ze voorgoed aan lijden. Tijdens een bombardement droomt hij dat hij bij Oudewater in een wei ligt.

Deel II

Montyn vertelt hoe hij opgroeide in Oudewater, een erg ouderwets dorpje, met een schat aan kerkgenootschappen. Zijn vader, een schilder, is streng gereformeerd, en Jan moet naar een Openbare School. Als kind heeft hij last van tuberculose, en een niet ingeënt vriendje sterft aan polio. Zijn vader interesseert zich nauwelijks voor politiek, het leger was veel belangrijker.
Dankzij een bevriende schilder die Montyn's tekeningen opmerkte ontmoet hij in Den Haag de kunstenaar Bremmer, die hem aanraadt veel te oefenen. Langzamerhand wil hij weg uit de sombere, gereformeerde sfeer en begint zich aan de kerkgang te onttrekken door te gaan wandelen en zeilen.
Het is oorlog. Nederland is bezet door de Duitsers. Montyn's vader meent dat je moet gehoorzamen aan de bezetters. Jan wordt na de capitulatie gepest door vroegere schoolvriendjes. Hem valt op dat de mensen ineens zo onaardig doen tegen NSB leden. De jeugdorganisatie van de Beweging, de Jeugdstorm heeft wel veel aantrekkingskracht: wie lid wordt, hoeft niet in het kader van de Arbeidsdienst in een fabriek te werken. Ook Jan Montyn meldt zich aan. Samen met zijn Limburgse vriend Hein gaat hij naar een weersportkamp in Oostenrijk. Onderweg zien ze een al flink gehavend Duitsland (het is al '43). De instructeurs zijn invalide frontsoldaten. De nachtelijke dropping maakt de meeste indruk. Het kamp bevalt goed, en ze gaan opnieuw naar een sportkamp.
Vanwege het mannentekort zijn de jongens bij de plaatselijke vrouwen erg in trek als ze in het weekend gaat dansen. Hein laat zich inpalmen door ene Monika en die krijgt ze zover dat Jan en Hein een Duitse munitietrein laten ontsporen.

Deel III
Montyn moet naar een fabriek in Hannover. 's Nachts droomt hij dat de fabriek wordt gebombardeerd en besluit de volgende dag dat hij zich bij de Kriegsmarine gaat melden. Samen met Hein en een vervalste handtekening van zijn vader schrijft hij zich in. Tijdens de training in Mannheim weigert hij de schuilkelders in te gaan. Ze moeten puin ruimen, een gruwelijk karwei omdat er vaak half verpletterde lijken onder de rommel vandaan worden gevist. Het smerigste karwei was in een gebombardeerde chemische fabriek.
Omdat er weinig oorlogsbodems over zijn, moeten de jongens dienst doen aan land. Onder een soort kadaverdiscipline wordt ze geleerd hoe ze mijnen moeten demonteren. Ze maken de eerste plannen om er tussenuit te knijpen. Ineens mogen ze toch mee de zee op als bemanning van een mijnenveger. Bij Montyn's eerste zeereis heerst er een langdurig alarm. Het is hem veel te benauwd op het schip. Tijdens de tweede tocht worden ze getorpedeerd, en later opgepikt door een schip dat ze naar Koerland brengt.
Jan en Hein worden ingedeeld bij de pantsergrenadiers, frontsoldaten die vechten tegen de Russen. Tijdens de verschrikkingen aan het Front droomt Montyn weer van Oudewater. Hij zelf moet nogal wat doorstaan: bloeddiarree, bevroren ledematen, luizen, hij is broodmager en vervuild. Zijn vriend Hein zit in een psychisch dieptepunt en probeert Jan over te halen te deserteren. Hein sterft voor het zover komt. Montyn krijgt een shock.

Deel IV

Montyn ligt in het marinehospitaal te Flensburg. Al die tijd aan het front is hij doorgegaan met tekenen. Hij revalideert snel en krijgt zelfs toestemming zijn verlof in Nederland op te nemen. In Oudewater voelt hij zich echter helemaal niet meer thuis. Hij blijkt niet te weten wat de Duitsers al die jaren met de Joden gedaan hebben. De trein terug wordt door vliegtuigen beschoten.
In Duitsland leert hij een medesoldaat kennen, Willy. Willy is erg geïnteresseerd in zijn tekeningen. Tijdens het beruchte bombardement bevindt Montyn zich aan de rand van Dresden en wordt ingezet om puin te ruimen. Samen met zijn luitenant uit Koerland vertrekt hij naar het front aan de Oder. Hij doodt een Rus op een verlaten eiland.
Op de vlucht voor de Russen bereiken slechts 5 van de oorspronkelijke 220 soldaten van Montyn's compagnie bereiken de Amerikaanse linies. Zij waren de allerlaatste Duitse post. Als krijgsgevangene hoort hij voor het eerst van het afschuwelijke lot wat de Joden ondergaan.

Deel V

Met Luc, een Belgische fascist die zich bedrogen voelt, vlucht Montyn over de Franse grens om dienst te kunnen doen in het Vreemdelingenlegioen. Dat lukt, en als Jean Montin ondergaat hij een keiharde training in Algerije. Als hij nog een keer naar Marseille teruggaat, wordt hij beroofd. Hij besluit weer te deserteren, en meldt zich weer in Straatsburg, maar nu als krijgsgevangene. Ze vervoeren hem naar het voormalige concentratiekamp Neuengamme, waar de Britten vreselijk tekeer gaan. Ook later in Vucht worden de gevangenen stevig mishandeld. Jan krijgt drie jaar gevangenisstraf, die hij in...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.